Vroeger kon je op de kermis touwtjetrekken. Misschien kan dat vandaag ook nog, maar ik kom
zelden op de kermis. Je kreeg dan een bos touwtjes voor je neus en als je aan een touwtje trok,
kwam er achter in de kraam een kadootje omhoog. Over het algemeen een plastic Chinees prul,
maar je was er blij mee. Voor een paar uur.
De handeling: trekken aan een touwtje had een duidelijk gevolg: het hijsen van een prul. Ander
touwtje, ander prul. Niet trekken, geen prul.
Als je in de supermarkt een pak reclame-gehakt koopt is er eigenlijk geen enkele relatie met waar
dat vlees vandaan komt. Het touwtje tussen stal en koelschap mist. Eigenlijk zou je bij de aanschaf
een lijntje moeten zien lopen van een varken in een kist die met een elektrische prikker in een
vrachtwagen wordt gedreven. Van daar loopt het lijntje het slachthuis in: nare plek voor het varken
maar ook voor de mensen die daar het werk doen waar nog maar weinig mensen voor te porren
zijn. Onder de Hollandse werklui heerst net zoveel tegenzin in het slachthuis als onder de varkens.
Dus we halen arbeiders uit het buitenland, stoppen ze in hokken en betalen ze slecht omdat het
vleeslijntje uiteindelijk moet eindigen met een reclamesticker in de supermarkt. Als je dat allemaal
zou zien, zou ik niet meer aan dat touwtje trekken…
Of neem de ontzettend geestige filmpjes gemaakt met AI. Wij stonden laatst met een groepje
mannen wortels van bramen uit de grond te steken. Een rot klus. Eén van de mannen had een foto
gemaakt en die door AI tot filmpje laten bewerken. Als wij een wortel hadden getrokken schoot er
een enorm bramenbos uit de grond. Overtuigend, levensecht, hilarisch. Als ook daar dat lijntje had
gelopen: van dat filmpje (wat overigens heel simpel gemaakt was: een foto, een kort tekstje wat er
moet gebeuren en hup! daar staat ‘ie op je mobiel. Kost niks!) naar het enorme datacenter in een
voormalig open landschap, gevoed met enorme hoeveelheden koelwater en de energie uit
windturbines die ook een heel dorp van energie hadden kunnen voorzien, hadden we dan even
hard gelachen?
Kortom: ons handelen heeft tegenwoordig veel onzichtbare gevolgen. Het varken zit in een
megastal in Brabant en de windturbine en het datacenter staan (nog) niet in mijn backyard.
Maar eerlijk is eerlijk: ook het touwtjetrekken was mij ook nooit helemaal duidelijk. Ik trok een
plastic cowboy omhoog en dan mocht ik van de man in de kraam een ‘kadootje van deze plank’
uitkiezen. Ik kreeg niet die cowboy, maar iets uit dezelfde categorie. Schimmige zaken… Zelfs in
die kraam gebeurden dingen waar geen touw aan vast te knopen was.
